Căng thẳng giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz đe dọa triển vọng kinh tế
Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc coi eo biển Hormuz là khu vực do Mỹ kiểm soát và bảo vệ đã làm gia tăng căng thẳng với Iran. Trong khi đó, nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz và tuyến Biển Đỏ tiếp tục đe dọa nguồn cung năng lượng, vận tải biển và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Mỹ và Iran căng thẳng về quyền kiểm soát eo biển Hormuz
Theo đài CNN, ngày 15/8, Tổng thống Donald Trump ám chỉ Washington có thể coi eo biển Hormuz là khu vực do quân đội Mỹ kiểm soát và bảo vệ tuyệt đối, với cách tiếp cận tương tự một khu vực thuộc phạm vi an ninh của Mỹ. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh các sự cố an ninh nhằm vào tàu hàng thương mại tại Trung Đông liên tục gia tăng. Diễn biến này đang tạo thêm áp lực lên chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hải toàn cầu. Ngay sau phát ngôn của Tổng thống Donald Trump, Iran đã phản ứng gay gắt.
Theo các hãng tin Iran, Bộ Ngoại giao nước này ngày 16/8 cho rằng tuyên bố của Washington vi phạm luật pháp quốc tế, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển và chủ quyền của Iran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng khẳng định eo biển Hormuz nằm trong vùng biển lịch sử của Iran và các nước láng giềng. Các chỉ huy cấp cao của lực lượng này tuyên bố Tehran. Sẽ sử dụng những biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích và an ninh hàng hải của mình. Căng thẳng không chỉ dừng lại ở những tuyên bố chính trị.
Các báo cáo quan sát khu vực cho thấy Iran đã tăng cường hoạt động diễn tập hải quân. Đồng thời triển khai thêm các hệ thống tên lửa chống hạm. Thiết bị không người lái dọc khu vực bờ biển vùng Vịnh.
Nguy cơ gián đoạn eo biển Hormuz đe dọa nguồn cung dầu
Căng thẳng tại eo biển Hormuz đang trở thành một trong những yếu tố đáng chú ý đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Đây là tuyến hàng hải chiến lược kết nối Vịnh Ba Tư với các thị trường quốc tế. Đóng vai trò quan trọng trong hoạt động xuất khẩu dầu khí của nhiều quốc gia Trung Đông. Theo Reuters, bên cạnh những rủi ro tại eo biển Hormuz. Hoạt động xuất khẩu dầu thô của Saudi Arabia qua Biển Đỏ. Cũng ngày càng khó theo dõi do nhiều tàu có xu hướng tắt tín hiệu định vị để hạn chế nguy cơ bị lực lượng Houthi tấn công.
Kể từ khi Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia ngày 20/7. Số lượng các chuyến hải trình không phát tín hiệu định vị được cho là tăng mạnh. Điều này khiến hoạt động vận chuyển dầu của Riyadh trở nên khó dự đoán hơn. Nguy cơ an ninh cũng khiến lưu lượng tàu qua eo biển Bab al-Mandeb ở phía Nam Biển Đỏ giảm đáng kể. Theo thông tin được dẫn lại, lưu lượng trung bình. Hiện ở mức khoảng 32 tàu/ngày, thấp hơn mức 50 tàu/ngày trước khi lệnh phong tỏa được đưa ra.
Giá dầu có thể tăng mạnh nếu nguồn cung bị gián đoạn
Rủi ro đối với nguồn cung năng lượng đang nhanh chóng phản ánh vào triển vọng giá dầu. Trang Markets.com ngày 13/8 nhận định giá dầu có thể chạm mức 120 USD/thùng nếu nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng. Đặc biệt trong trường hợp hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị ảnh hưởng kéo dài.
HSBC cũng đưa ra kịch bản giá dầu Brent bình quân ở mức 120 USD/thùng trong năm 2026. Nếu tình trạng căng thẳng và bế tắc tại Trung Đông tiếp tục kéo dài. Nếu giá dầu tăng mạnh, tác động sẽ không chỉ dừng lại ở thị trường năng lượng. Chi phí nhiên liệu cao hơn có thể kéo theo sự gia tăng của chi phí vận tải biển, logistics, sản xuất và phân phối hàng hóa. Đặc biệt, các nền kinh tế châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ. Có thể chịu áp lực lớn do phụ thuộc đáng kể vào nguồn dầu nhập khẩu từ Trung Đông.
Vận tải biển và chuỗi cung ứng đứng trước rủi ro lớn
Bất ổn tại eo biển Hormuz và Biển Đỏ đang tạo ra những rủi ro kép đối với ngành vận tải biển. Một mặt, các hãng tàu phải đối mặt với nguy cơ an ninh. Khi tàu đi qua những khu vực có hoạt động quân sự hoặc nguy cơ tấn công. Mặt khác. Doanh nghiệp phải tính đến chi phí bảo hiểm, nhiên liệu và khả năng phải thay đổi tuyến hành trình.
Nếu các tuyến hàng hải chiến lược tiếp tục bị gián đoạn. Nhiều hãng tàu có thể phải lựa chọn những tuyến đường thay thế dài hơn. Điều này làm tăng thời gian vận chuyển, tiêu hao nhiên liệu và chi phí khai thác tàu. Đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, tác động có thể lan rộng từ dầu khí sang nhiều nhóm hàng hóa khác. Giá nhiên liệu tăng sẽ làm tăng chi phí vận tải. Trong khi thời gian giao hàng kéo dài có thể gây áp lực lên hoạt động sản xuất và phân phối.
Trung Đông tiếp tục là tâm điểm của thị trường năng lượng
Diễn biến tại eo biển Hormuz cho thấy những điểm nghẽn hàng hải chiến lược có thể tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng và kinh tế toàn cầu. Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang. Các quốc gia nhập khẩu năng lượng sẽ phải tăng cường theo dõi nguồn cung. Điều chỉnh kế hoạch nhập khẩu và tìm kiếm những tuyến vận chuyển thay thế. Trong khi đó, các quốc gia xuất khẩu dầu tại Trung Đông. Cũng phải đối mặt với bài toán bảo đảm an toàn.
Cho hoạt động xuất khẩu trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng. Thị trường dầu mỏ vì vậy có thể tiếp tục duy trì mức biến động cao trong thời gian tới. Bất kỳ diễn biến mới nào liên quan đến Iran, Mỹ, eo biển Hormuz hoặc Biển Đỏ. Đều có khả năng tác động nhanh đến giá dầu và chi phí vận tải quốc tế.
Eo biển Hormuz trở thành điểm nghẽn quan trọng của kinh tế toàn cầu
Căng thẳng giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz không chỉ là vấn đề giữa Mỹ và Iran. Mà còn liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng. Vận tải biển và chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong trường hợp tuyến hàng hải này tiếp tục hoạt động ổn định, áp lực lên thị trường năng lượng có thể được giảm bớt. Ngược lại, một kịch bản gián đoạn kéo dài có thể khiến giá dầu tăng mạnh. Chi phí logistics leo thang và tạo thêm sức ép lên tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh đó, việc bảo đảm an toàn cho các tuyến hàng hải chiến lược. Duy trì dòng chảy thương mại quốc tế. Sẽ tiếp tục là một trong những vấn đề được thị trường và các quốc gia nhập khẩu năng lượng đặc biệt quan tâm.